Thực tế có nhiều học sinh đang bị mất phương hướng và rất lúng túng khi chọn ngành nghề cho phù hợp. Bài trắc nghiệm này được thiết kế trên cơ sở khoa học sẽ giúp người được trắc nghiệm hiểu rõ cá nhân mình phù hợp với nghề nào
I. Các yêu cầu khi thiết kế bài trắc nghiệm
Trắc nghiệm hướng nghiệp cốt là để nắm bắt và ghi nhận những phẩm chất, khả năng của người trắc nghiệm, qua đó tham chiếu đến các yêu cầu phẩm chất, kỹ năng của các ngành nghề để đưa ra khuyến nghị MIỀN CHỌN NGHỀ PHÙ HỢP.
Bài trắc nghiệm được thiết kế sao cho thỏa mãn tối đa 5 yêu cầu sau:
1. Tính khách quan (không tùy thuộc vào cảm tính chủ quan)
2. Tính phổ quát (phù hợp với các hoạt động của số đông học sinh)
3. Tính sai biệt (tách rõ được các đặc tính khác nhau, phổ đáp án, kết quả phù hợp với thực tế)
4. Tính ứng nghiệm (thực sự thẩm định và đánh giá được mức độ tương hợp người – nghề)
5. Tính khả thi (càng đơn giản càng tốt, thuận tiện tối đa, dễ sử dụng trong các hoàn cảnh bình thường)
Ngoài ra phải kể đến yêu cầu phù hợp với học sinh Việt
II. Bài trắc nghiệm xây dựng trên cơ sở lý luận
Mỗi người có các đặc tính khác nhau (khả năng, kỹ năng, tính cách…). Các đặc tính đó có thể là bản chất do các đặc tính hóa, sinh tạo nên, có thể được hình thành theo điều kiện sống, môi trường sống, quá trình giáo dục, đào tạo của gia đình và nhà trường…
Mỗi nghề cũng có các yêu cầu phẩm chất, kỹ năng khác nhau với các mức độ yêu cầu khác nhau.
Các phẩm chất, khả năng, kỹ năng cơ bản có thể kể ra như: cần cù chịu khó, hướng nội hay hướng ngoại, sôi nổi hay trầm tĩnh, giới tính, ngoại hình, khả năng tư duy logic, khả năng sáng tạo, tính ham học hỏi…
Thông qua bộ câu hỏi trắc nghiệm để thu thập các đặc tính của người trắc nghiệm, lượng hóa các phẩm chất, khả năng đó và so sánh với các mức độ yêu cầu phẩm chất, kỹ năng của các ngành nghề để đánh giá độ tương hợp giữa người – nghề, qua đó có thể đưa ra các khuyến nghị MIỀN CHỌN NGHỀ PHÙ HỢP.
Có ba việc chính để xây dựng nên bài trắc nghiệm:
1. Thống kê, phân loại các ngành nghề hiện nay
Dựa trên cơ sở là các ngành nghề đào tạo trong các hệ đại học, cao đẳng, trung cấp. Thống kê cho thấy có khoảng hơn 300 ngành nghề đào tạo. Trong hơn 300 ngành nghề đào tạo đó, chúng tôi đã phân loại và nhóm các ngành nghề có cùng công thức nghề thành 31 NHÓM LĨNH VỰC.
2. Bộ câu hỏi đầu vào
Yêu cầu chung cho bộ câu hỏi đầu vào là phải đơn giản, dễ hiểu, dễ đánh giá và gắn với các hoạt động thường nhật của các em học sinh. Phổ đáp án trả lời phải đồng đều. Các thông tin thu được phải chứa đựng đầy đủ nhất các thông tin cần thu thập.
Qua các kiến thức lý luận hướng nghiệp trên, qua yêu cầu phẩm chất, kỹ năng của các ngành nghề, qua tham khảo các bài trắc nghiệm hướng nghiệp của nước ngoài… chúng tôi đã xây dựng bộ câu hỏi phù hợp nhất với các em học sinh Việt Nam, bao gồm trên 80 câu hỏi được chia thành các nhóm chính:
- Đặc tính cá nhân dạng khai báo: Giới tính, khu vực sống, sức khỏe…
- Nguyện vọng cá nhân về khu vực sống và làm việc
- Các tiêu chí chọn nghề
- Sở thích, khả năng đối với các môn học
- Các kiến thức đã tích lũy được cho đến thời điểm hiện tại
- Các đặc tính tính cách quan trọng
- Các sở thích quan trọng
- Các phẩm chất, kỹ năng quan trọng
- Các hoạt động hàng ngày như các hoạt động ngoại khóa, các chương trình truyền hình ưa thích…
3. Tham số cơ bản
Xây dựng bộ tham số cơ bản cho bài trắc nghiệm trên cơ sở lý luận là một việc làm quan trọng và phức tạp, đòi hỏi phải có kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn sâu về hướng nghiệp và cũng cần rất nhiều thời gian để hoàn thiện qua nhiều bước, nhiều lượt.
Hiện bài trắc nghiệm có 86 câu hỏi đầu vào với đa phần 4 mức lựa chọn, 31 nhóm lĩnh vực đầu ra, như vậy số lượng tham số là trên 10.000 tham số. Cách thức xây dựng tham số dựa vào các yêu cầu phẩm chất, kỹ năng quan trọng/ bổ trợ và các chống chỉ định nghề.
III. Bài trắc nghiệm được hoàn thiện trên cơ sở thực nghiệm, thống kê
Bài trắc nghiệm được xây dựng trên cơ sở lý luận tiếp tục được thử nghiệm với các mẫu trắc nghiệm thử.
Mẫu trắc nghiệm thử: Là các mẫu đại diện tại các học sinh theo tỷ lệ phù hợp như địa danh – lực học – giới tính – chuyên ban đang theo học…
Chuyên gia tư vấn hướng nghiệp trao đổi trực tiếp với các mẫu trắc nghiệm thử, đánh giá miền chọn nghề phù hợp và nhập vào bản phân tích bài trắc nghiệm. Sau đó đối chiếu kết quả với kết quả do phần mềm đưa ra và lưu lại các sai khác.
Khi thu thập xong các mẫu trắc nghiệm thử, sẽ có 2 bảng quan trọng phục vụ công tác hiệu chỉnh tham số để hoàn thiện bài trắc nghiệm, đó là:
- Bảng các sai khác của phần mềm trắc nghiệm so với kết quả thực tế
- Bảng thống kê các kết quả trả về và sai khác so với nhu cầu xã hội.
Từ số liệu trong 2 bảng trên sẽ hiệu chỉnh các tham số để cho kết quả chính xác hơn.
Thực tế chúng tôi đã đến các trường THPT trên địa bàn nông thôn, thị xã, thành phố lấy các mẫu trắc nghiệm thử với số lượng trên 600 em học sinh để thử nghiệm phần mềm và điều chỉnh để có một kết quả trong giới hạn cho phép.
Chúng tôi tin tưởng phần mềm trắc nghiệm có thể đưa ra được khuyến nghị miền chọn nghề phù hợp cho người làm trắc nghiệm. Tiếp theo đó người làm trắc nghiệm sẽ tìm hiểu các ngành nghề trong miền chọn nghề phù hợp tại chuyên mục THẾ GIỚI NGHỀ NGHIỆP, nơi cung cấp đầy đủ thông tin về các ngành nghề cũng như các bài viết về hướng nghiệp khác để hiểu về các ngành nghề, nâng cao khả năng tự hướng nghiệp để đưa ra quyết định chọn ngành nghề sao cho phù hợp nhất.
IV. Lời kết
Dù đã qua một quá trình bền bỉ, lâu dài, dày công để làm nên bài trắc nghiệm, nhưng chắc chắn còn nhiều thiếu sót, chưa thể hoàn thiện. Bởi thế, để thành chính phẩm nhằm phục vụ tốt hơn cho nhu cầu của cộng đồng, chúng tôi còn phải nỗ lực cải tiến rất nhiều bằng việc tiếp tục thử nghiệm để kiểm chứng trên nhiều đối tượng khác nữa, tại nhiều nơi khác nhau, nhờ sự góp ý, phản biện của nhiều nhà chuyên môn… Từ đó sàng lọc và chỉnh sửa bài trắc nghiệm, chỉnh sửa cả cấu trúc nội dung và hệ thống bố cục của bài trắc nghiệm, sao cho đạt yêu cầu cao về mặt khoa học như đã nói trong mục I – “yêu cầu khi thiết kế bài trắc nghiệm”.
Hiện sản phẩm đã được đưa lên trực tuyến tại địa chỉ: www.tuvanhuongnghiep.vn. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của mọi người để sản phẩm ngày càng hoàn thiện
Trân trọng cảm ơn !
Hà Nội, ngày 26 tháng 8 năm 2009
Trung tâm Tư vấn Hướng nghiệp Sao Việt
| -> Nhận xét, góp ý | Chia sẻ với bạn bè qua: |  |  |  |  |  |  |