I. Các yêu cầu khi thiết kế bài trắc nghiệm

Trắc nghiệm hướng nghiệp cốt là để nắm bắt và ghi nhận những phẩm chất, khả năng của người trắc nghiệm, qua đó tham chiếu đến các yêu cầu phẩm chất, kỹ năng của các ngành nghề để đưa ra khuyến nghị MIỀN CHỌN NGHỀ PHÙ HỢP.

Bài trắc nghiệm được thiết kế sao cho thỏa mãn tối đa 5 yêu cầu sau:

- Tính khách quan (không tùy thuộc vào cảm tính chủ quan)

- Tính phổ quát (phù hợp với các hoạt động của số đông học sinh)

- Tính sai biệt (tách rõ được các đặc tính khác nhau, phổ đáp án, kết quả phù hợp với thực tế)

- Tính ứng nghiệm (thực sự thẩm định và đánh giá được mức độ tương hợp người – nghề)

- Tính khả thi (càng đơn giản càng tốt, thuận tiện tối đa, dễ sử dụng trong các hoàn cảnh bình thường)

Ngoài ra phải kể đến yêu cầu phù hợp với học sinh Việt Nam, văn hóa và hoàn cảnh Việt Nam, mang nhiều bản sắc Việt Nam. Do đó, tính Việt Nam được coi là một chuẩn quan trọng, xuyên suốt toàn bộ bài trắc nghiệm.

II. Các bước thiết kế bài trắc nghiệm

Mỗi người có các đặc tính khác nhau (khả năng, kỹ năng, tính cách…). Các đặc tính đó có thể một phần là bản chất và một phần được hình thành theo điều kiện sống, môi trường sống, quá trình giáo dục, đào tạo của gia đình và nhà trường…

Mỗi nghề cũng có các yêu cầu phẩm chất, kỹ năng khác nhau với các mức độ yêu cầu khác nhau.

Các phẩm chất, khả năng, kỹ năng cơ bản có thể kể ra như: cần cù chịu khó, hướng nội hay hướng ngoại, sôi nổi hay trầm tĩnh, giới tính, ngoại hình, khả năng tư duy logic, khả năng sáng tạo, tính ham học hỏi…

Thông qua bộ câu hỏi trắc nghiệm để thu thập các đặc tính của người trắc nghiệm, lượng hóa các phẩm chất, khả năng đó và so sánh với các mức độ yêu cầu phẩm chất, kỹ năng của các ngành nghề để đánh giá độ tương hợp giữa người – nghề.

Để xây dựng và hoàn thiện bài trắc nghiệm, cơ bản có những bước sau:

1. Thống kê, phân loại các ngành nghề hiện nay

Dựa trên thống kê các ngành nghề hiện nay, với mỗi bài trắc nghiệm với những lý luận khác nhau sẽ có sự phân chia khác nhau, có thể chia thành 8 nhóm như lý thuyết đa thông minh của tiến sỹ Howard Garner, 6 nhóm theo lý luận của tiến sỹ John Holland hay 16 nhóm như bài trắc nghiệm của star.edu.vn.

2. Bộ câu hỏi đầu vào

Yêu cầu chung cho bộ câu hỏi đầu vào là phải đơn giản, dễ hiểu, dễ đánh giá và gắn với các hoạt động thường nhật của các em học sinh. Phổ đáp án trả lời phải đồng đều. Các thông tin thu được phải chứa đựng đầy đủ nhất các thông tin cần thu thập.

3. Tham số cơ bản

Xây dựng bộ tham số cơ bản cho bài trắc nghiệm trên cơ sở lý luận là một việc làm quan trọng và phức tạp, đòi hỏi phải có kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn sâu về hướng nghiệp và cũng cần rất nhiều thời gian để hoàn thiện qua nhiều bước, nhiều lượt.

4. Bài trắc nghiệm được hoàn thiện trên cơ sở thực nghiệm, thống kê

Bài trắc nghiệm được xây dựng trên cơ sở lý luận qua 3 bước trên tiếp tục được thử nghiệm với các mẫu trắc nghiệm thử. Thực tế, hầu hết các bài trắc nghiệm đều được thử nghiệm với hàng ngàn mẫu thử trước khi chính thức giới thiệu với công chúng.

 III. Lời kết

Dù đã qua một quá trình bền bỉ, lâu dài, dày công để làm nên các bài trắc nghiệm, nhưng chắc chắn còn nhiều thiếu sót, chưa thể hoàn thiện. Bởi thế, để thành chính phẩm nhằm phục vụ tốt hơn cho nhu cầu của cộng đồng, chúng tôi còn phải nỗ lực cải tiến rất nhiều bằng việc tiếp tục thử nghiệm để kiểm chứng trên nhiều đối tượng khác nữa, tại nhiều nơi khác nhau, nhờ sự góp ý, phản biện của nhiều nhà chuyên môn… Từ đó sàng lọc và chỉnh sửa các bài trắc nghiệm, chỉnh sửa cả cấu trúc nội dung và hệ thống bố cục của bài trắc nghiệm, sao cho đạt yêu cầu cao về mặt khoa học như đã nói trong mục I – “yêu cầu khi thiết kế bài trắc nghiệm”.

Hiện sản phẩm đã được đưa lên trực tuyến tại địa chỉ: www.tuvanhuongnghiep.vn và http://toilaai.vn . Rất mong được sự đóng góp ý kiến để sản phẩm ngày càng hoàn thiện

Trân trọng cảm ơn !

STAR.edu.vn