QUANG DƯƠNG

  Nhà tư vấn hướng nghiệp

Trong quá trình tư vấn tuyển sinh, chọn nghề và hướng nghiệp, tôi thường gặp rất nhiều câu hỏi của HS-SV thắc mắc xoay quanh mối liên hệ giữa nghề nghiệp và tính cách. Đại loại như 2 câu hỏi sau:

- Nhiều thông tin cho biết muốn chọn nghề phải căn cứ vào sở thích. Nhưng em đã thấy nhiều anh chị đi trước đã phải đổi nghề sau khi tốt nghiệp chính nghề đó, vì họ không còn thích nghề đó nữa! Vậy là sao?

- Khi đến tư vấn ở nơi khác, tôi được chuyên viên tâm lý khuyến cáo rằng, hãy tìm hiểu kỹ xem ngành nghề tôi định chọn có hợp với tính cách của mình hay không. Sao lại phải thế nhỉ? Tôi nghĩ rằng, sở thích nghề nghiệp mới là yếu tố cần nhất để quyết định chứ? Dù tôi nóng tính hay lạnh lùng, hướng ngoại hay hướng nội… miễn rằng tôi thích nghề đó, và tôi lại có bằng cấp, có tay nghề, có kiến thức, vậy tại sao tôi chưa đủ tự tin để chọn nghề đó được?

Bạn chỉ có thể vững tin khi cả năng lực và tính cách của bạn đều xứng đáng để cho bạn tự tin. Lòng tự tin (từ sở thích cảm tính) có thể thôi thúc bạn khi chọn nghề. Nhưng, khi học nghề, và nhất là khi hành nghề sau này, lòng tự tin không còn phụ thuộc vào sở thích như trước. Khi đó, nó phụ thuộc vào năng lực, và đặc biệt, phụ thuộc vào tính cách của bạn. Sở thích chỉ tạm thời, dễ thay đổi tùy hứng. Còn tính cách thì hầu như khó đổi, thậm chí… “khó dời hơn cả núi sông”!

Khi gặp một nghề hợp sở thích nhưng không hợp sở trường, hoặc vào một nghề hợp sở trường mà không hợp với tính cách của bạn, bạn như đứng trước ngả ba của sự lựa chọn : Rẽ theo lối nào thì thỏa đáng hơn, tự tin hơn?

Đã rất nhiều người ngộ nhận rằng “sở thích làm nên tất cả” ! Họ chưa thấy một chân lý : Sở thích chưa phải là sở trường. Sở thích chỉ là ý muốn, mang tính chủ quan. Sở trường là một tư chất ổn định, lâu dài, thiên về năng lực. Vậy nên căn cứ vào sở trường để chọn, thay vì chọn nghề theo sở thích nhất thời.

Người ta chỉ muốn tiếp nhận và giao việc cho bạn khi tính cách của bạn có đủ “chỉ số niềm tin” cho nghề đó (bên cạnh chỉ số thông minh IQ và chỉ số cảm xúc EQ). Đòi hỏi niềm tin ở đây không phải từ bạn, mà từ nghề nghiệp, nhất là từ người tiếp nhận bạn (nhà chuyên môn, người tuyển dụng). Họ muốn biết, tính cách của bạn có phù hợp với đòi hỏi của nghề hay không.

Khi và chỉ khi nào hội đủ sự phù hợp cả hai yếu tố cơ bản : NĂNG LỰC (bao gồm cả sở trường và sở đoản) và TÍNH CÁCH (bao gồm cả ý thức và thái độ) thì bạn mới vững tin vào sự lựa chọn nghề nghiệp của mình.

Dân gian có câu “Phải chọn mặt gởi vàng” hoặc “Không giao trứng cho ác” cũng với ý nghĩa thâm sâu đó. Nếu biết bạn là người ưa cẩn thận, trọng chữ tín, người ta mới giao việc lớn cho bạn. Còn nếu biết bạn chỉ ưa hình thức mà không trọng thực chất, người ta chẳng những không giao việc lớn, họ còn “canh chừng” bạn trong từng việc nhỏ. Bởi thế, sớm muộn, bạn cũng bị cơ chế của nghề nghiệp ấy gạt ra, vì tính cách của bạn không phù hợp với đặc trưng của nghề!

 Có công ty nọ tuyển kế toán viên, người tuyển dụng rất hài lòng với bằng cấp tối ưu (ĐH tài chính kế toán) của ứng viên. Nhưng không dừng ở đó. Người tuyển dụng sơ bộ muốn biết tính cách của anh ta. Họ đưa một cuộn chỉ rối to bằng nắm tay và yêu cầu ứng viên đó gỡ ra (với thời gian vô hạn). Gỡ được 30 phút, thấy vẫn rối tinh rối mù, anh ta gỡ tiếp nhưng không còn chăm chú như lúc đầu nữa. Mãi tới hơn 1 giờ sau, anh ta bực mình, giựt đứt từng đoạn, rồi trả lại cuộn chỉ cho công ty. Sự “chào thua” đó đã cho người tuyển dụng một lời đáp về sự thiếu hụt rất cơ bản trong tính cách của ứng viên. Ngày hôm sau, ứng viên này nhận được lời từ chối lịch sự của công ty : “Quý anh đủ năng lực chuyên môn, nhưng chưa đủ kiên nhẫn để có thể giúp công ty chúng tôi vượt qua những rắc rối phức tạp”.

Muốn nhận thức rõ thêm ý nghĩa của vấn đề, bạn có thể tham khảo 4 câu kiểm định sau đây về con người với công việc và nghề nghiệp :

- “Người có tính tình cẩu thả, làm việc nhỏ cũng khó thành” (Ngạn ngữ Ấn Độ).

- “Người có tính khí thất thường, không thể làm công việc lớn” (Ngạn ngữ Ba Tư).

- “Người có khí chất nóng nảy, làm nghề gì cũng rách việc” (Ngạn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ).

- “Người có bản chất kiên cường, làm nghề gì khó mấy cũng xong” (Ngạn ngữ Do Thái).

Bởi vậy, khi trắc nghiệm hướng nghiệp, nhà chuyên môn không chỉ trắc nghiệm năng lực, còn trắc nghiệm cả tính cách của bạn. Nếu xét thấy bạn ưa nóng tính, dễ bức xúc chẳng hạn, lại muốn chọn ngành ngoại giao hay nghề dạy học, nhà chuyên môn sẽ khuyên bạn nên đổi hướng, rẽ sang ngành khác còn hy vọng phù hợp hơn.

Ngược lại, nếu thấy bạn có đủ năng lực mà lại điềm tĩnh, mẫn tiệp, biết tự kiềm chế cao, người ta sẽ khuyên bạn cứ yên tâm chọn ngành quan hệ quốc tế hay nghề dạy học (như nguyện vọng).

Nguồn http://tuvanhuongnghiep.vn

-> Nhận xét, góp ý

Chia sẻ với bạn bè qua: